MEB’in Temel İlkeleri Nelerdir?

MEB’in Temel İlkeleri Nelerdir? Milli Eğitimin Temel İlkeleri Nelerdir? MEB’in Temel İlke ve Amaçları Nelerdir? Detaylar yazımızda

MEB’in Temel İlkeleri Nelerdir?

Türk Eğitim Sisteminin temel yapısı 1973 tarihli Milli Eğitim Temel Kanunu ile şekillendirilmiş ve günümüzde de bu kanuna esas devam etmektedir.

Eğitim; biyolojik bir varlık olarak dünyaya gelen insanı, yaşama hazırlamak, toplumla uyumlu bir şekilde hayatını devam ettirmesini sağlamaktır.

MEB’in Temel İlkeleri Nelerdir?

KPSS’ye hazırlanan adayların Eğitim Bilimleri Sınavı derslerinden olan Program Geliştirme dersinin bir konusu olarak Milli Eğitimin ( MEB ) Temel İlkelerini ele aldık. 14 ilkeden oluşan Milli Eğitimin Temel İlkeleri şu şekildedir;

Genellik ve Eşitlik İlkesi

İlk ilke Genellik ve Eşitlik İlkesidir. Eğitim Kurumları Dil, Din, Irk ve Cinsiyet ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Herkesin eşit olması ve genel bir eğitim verilmesidir. Ayrımcılık yapılmamasıdır. Hiçbir aileye ya da bir sınıfa imtiyaz tanınmamasıdır. Kimseye statüsünden dolayı olumlu ya da olumsuz yönde bir şeye maruz bırakılmamasıdır.

Örneğin: Atandınız ve sınıfınıza girdiniz sınıfınızda bir milletvekili çocuğu var ve sınavdan 10 aldı ve siz bu çocuğa diğer çocuklara davrandığınız gibi uygulama yapmanız yani dersten kalması gerekiyorsa dersten bırakmanız genellik ve eşitlik ilkesine uygun bir durum olacaktır.

Eğitim Bilimleri Soru Dağılımı için tıklayınız.

Ferdin ve Toplumun İhtiyaçları İlkesi

Milli Eğitim hizmeti bireylerin ve toplumun ihtiyaçlarına göre düzenlenir.

Örneğin: Toplumun nitelikli bireye ihtiyacı vardır ve Milli Eğitim buna hizmet eder. Birey olarak bizim de kişisel gelişime ihtiyacımız vardır ve MEB bu hizmeti sağlar.

Yani mesela herkes arkeoloji eğitimi ya da psikoloji eğitimi görmek istiyor olabilir fakat toplumun başka meslek çalışanlarına da ihtiyacı var. Bu yüzden insanların talepleri ile devletin ihtiyaçlarını dengeleyerekten insanları mesleki yönlendirme yaplması gerekmektedir.

Yöneltme İlkesi

Bireyler, eğitim aldıkları süre içinde ilgi, istidat ve yetenekleri ölçüsünde eğitime yönlendirilir.

Örneğin: Ülkemizde Rehber öğretmenlerin liseden sonra girilen üniversite sınavı tercihlerinde yardım eder. Onları yönlendirir.

Örneğin: Okulda bir çocuğun resim yeteneği fark edilir ve o çocuk resim kursuna yönlendirilir. Yöneltme ilkesi bunları gerektirir.

Eğitim Hakkı İlkesi

Kimsenin eğitim görme hakkı engellenemez.

Baba beni okula gönder, Kardelen Ayşe, Haydi kızlar okula gibi kampanyalar eğitim hakkı ilkesi ile alakalıdır.

Bu ilkeye göre hiçbir Türk vatandaşının eğitim hakkı engellenemez. Buna ailesi, kocası vs. herkes dahildir kimse engelleyemez. Eğitim hakkı yaşam hakkı ile eş değer bir hak olarak görülmüştür ve kişi bu hakkını almak zorundadır.

Ülkemizdeki 4+4+4 zorunlu eğitim yasası bu eğitim hakkı ilkesini güvence altına almaktadır.

Fırsat ve İmkan Eşitliği Hakkı İlkesi

Bu ilkeye göre maddi imkanları olmayan kişilere maddi imkan sağlanır.

Milli Eğitim maddi imkanı olmayan bireylere maddi destek sağlayarak onun diğerleri ile eşit şartlarla yarışmasına hizmet eder. Pozitif ayrımcılıktır. Sorularda burs veriliyorsa, konaklama imkanı sağlanıyorsa, yurt veriliyorsa, yemek yardımı yapılıyorsa, parasız yatılılık hizmeti yapılıyorsa, ulaşım indirimi yapılıyorsa yani maddi olarak yoksun olan bireye bir maddi destek sağlanıyor ise fırsat ve imkan eşitliği ile alakalıdır.

Not: Kaynaştırma eğitimi de fırsat ve imkan eşitliği ilkesi ile ilgilidir. Maddi yoksunluk sadece para değildir. Bireyin beden ve zihin yoksunluğu da maddi yoksunluk kapsamına girer. Örneğin işitme yoksunu olmak ta bir maddi yoksunluktur. Bunun onucunda devlet ücretsiz bir işitme cihazı verirse diğer akranları ile eşit şartlarda yarışmasını sağlamış olur.

Süreklilik İlkesi

Bu ilkede bireylerin genel ve mesleki eğitimlerinin yaşam boyunca devam etmesi esastır. Yani ömür boyu öğrenme. Yani eğitimi zaman kavramından kurtarıyor. İnsanın doğumdan ölümüne kadar öğrenmesi süreklilik ilkesidir.

Örneğin: Üniversiteyi bitirip eğitimi bırakmayıp hala bir kursa ya da seminere katılıyorsanız bu süreklilik ilkesi ile alakalıdır.

Yani kişi her an her zaman öğrenmeye devam ediyorsa bu sürekliliktir.

Atatürk İlke ve İnkılapları ve Atatürk Milliyetçiliği İlkesi

Bu ilkeye göre Türk Kültürünün korunması ve geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

Örneğin: Türk Dil Kurumunun açılması, Türk Tarih Kurumunun açılması, Programlarda Edebiyat ve Tarih derslerinin yer alması Atatürk ilkesi ile alakalı bir durumdur.

Demokrasi Eğitimi ilkesi

Bu ilkeye göre MEB yani Milli Eğitim öğrencilere demokrasi eğitimi bilinci kazandırmayı amaçlar.

Örneğin: Sınıflarda sınıf başkanı seçilmesi. Okul Başkanı seçilmesi. Çocuklara demokrasi tabanlı dersler yani vatandaşlık bilgisi dersi gibi.

Laiklik İlkesi

Laiklik; din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Türk Milli Eğitiminde Laiklik İlkesi esastır.

Bu ilkedeki amaç eğitimin din etkisinden kurtarılmasıdır. Çünkü Tevhid- i Tedrisata kadar özellikle medreselerde din eğitimi daha ön plana çıkmış pozitif ilimler terk edilmiş ve bu durum da eğitim ve bilimde gerilemeye neden olmuştur. Laiklik ilkesine göre eğitim programlarında pozitif ilimler eklenmeli din etkisinden kurtarılmalı ve evrensel bir eğitim şekli olmalıdır. Aynı zamanda din eğitiminin de devlet kontrolünde verilmesini söyler.

Der programlarında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin olmasının ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin atanmasının nedeni Laiklik İlkesidir.

Bilimsellik İlkesi

Bu ilkeye göre Milli Eğitim faaliyetlerinde son bilimsel ve teknolojik bilgileri dikkate alarak çalışmalar yapar.

Örneğin: Okullarda akıllı tahta kullanılması bilimsellik ilkesi ile ilgilidir.

Örneğin: Çocukların gelişim dönemlerinin dikkate alınıp alınmaması yani mesela somut işlemler dönemindeki bir çocuğun dersine giren öğretmen onlara soyut kavramlar anlatırsa bilimsellik ilkesine aykırı davranmış olur.

Planlılık İlkesi

Milli Eğitim çok planlı bir kurumdur. Bu ilkeye göre Mili Eğitim, faaliyetlerini ekonomik ve iktisadi şartlara göre önceden planlayarak gerçekleştirir.

Örneğin: Öğretmenlerin okullar başlamadan 2 hafta önce seminere katılması ve o seneyi planlaması planlılık ilkesi ile alakalıdır.

Karma Eğitim İlkesi

Karma eğitim ilkesine göre okullarda kızların ve erkeklerin karma bir şekilde eğitim görmesi esastır. Milli Eğitim kız öğrencilerin ve erkek öğrencilerin etkinlikleri beraber yürütmesini söylemektedir.

Örneğin: Bir beden eğitimi öğretmeninin erkeklere bahçede top oynamasını söyleyip kızların çıkmamasını sınıfta durmasını söylemesi bu ilkeye aykırı bir durumdur.

Örneğin: Sınıflarda erkek ve kızların karışık oturması bu ilke ile alakalıdır. Öğretmen kız ve erkekleri ayırması bu ilkeye aykırı durumdur.

Not: Bazı okullarda sadece kız ya da sadece erkeklere eğitim verilmesi bu ilkeye aykırı olduğu manasına gelmez. Bu durum okulun özel amacı ile ilgilidir.

Her Yerde Eğitim İlkesi

Her yerde eğitim ilkesine göre faaliyetler bir mekan ile sınırlandırılamaz. Okul sadece 4 duvar ve bir çatısı olan yer değil öğretmen ile öğrencinin buluştuğu her yerdir.

Bu ilke eğitimi mekandan kurtarır. Bu ilkeye göre eğitim sadece sınıf ile sınırlı değildir. Bilim parklarında, müzelerde, arkeoloji alanlarında, doğa tabiat parklarında vs. eğitim devam ediyor ise bu her yerde eğitim ilkesi kapsamına girmektedir.

Örneğin: Evden bilgisayar başında uzaktan eğitim almak her yerde eğitim ilkesi kapsamına girer.

Okul Aile İş Birliği İlkesi

Okul aile iş birliği ilkesine göre öğrenci aileleri ile iş birliği kurularak eğitimin kalitesi artırılmaya çalışılır. Eğitimin amaçlarının gerçekleştirilmesi için okul ve ailelerin iş birliği yapması gerekmektedir.

Yukarıda MEB’in 14 tane olan Temel İlkelerini açıklama ve örnekleri ile yazdık. Yukarda yazdığımız Milli Eğitim Temel İlkelerinden Genellik ve Eşitlik İlkesi ile Fırsat ve İmkan Eşitliği İlkesi KPSS çalışan adaylar için en çok karıştırılan 2 ilkedir.

Bu iki ilkede de eşitlik kelimesi geçmektedir fakat Fırsat ve İmkan eşitliği ilkesinde, ortada bir eşitsizlik olduğunda eşitsizliği sağlamaya çalışmak manasındadır. Maddi olarak düşünülmeli zengin fakir gibi. Fakir öğrenciye pozitif ayrımcılık yapılarak eşitlik sağlamaya çalışılmasıdır. Sağlıklı sağlıksız, engelli engelsiz olarak da düşünülebilir.

Genellik ve eşitlik ilkesinde ise bir kişinin din, dil, ırk, cinsiyet fark etmeksizin yani ne olursan ol gene gel anlamında koşulsuz kabul olarak değerlendirilmektedir.

Güncelleme Tarihi: 07 Eylül 2020, 16:33

Mehmet

Ekonomi hukuk, 34 yaşında, araştırmacı.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER