Mütercim Tercümanlık Bölümü Nedir? Mezunları Ne İş Yapar?

Mütercim tercümanlık bölümü nedir? Mütercim tercümanlık mezunları ne iş yapar? Mütercim tercümanlık iş imkanları nelerdir? Mütercim tercümanlık hangi üniversitede okunur?

Mütercim Tercümanlık Bölümü Nedir? Mezunları Ne İş Yapar?

Mütercim Tercümanlık Bölümü Nedir?

Mütercim ve tercüman Arapça kelimeler olup her ikisi de çevirmen anlamına gelmektedir. Yabancı dilde yazılmış kaynakları kültür ve değerleri göz önünde bulunarak bir dilden farklı bir dile çeviren kişiye Mütercim tercüman, yabancı dilde bir konuşmayı aynı şartlar altında çeviren kişiye ise Tercüman denir. Yani mütercim ve tercüman arasında fark vardır. Mütercim yazılı çevirme yapmakta, tercüman ise sözlü çeviri yapmaktadır. Mütercim tercüman, hem yazılı hem sözlü iletileri çevirebilen meslek olup mütercim tercümanlık bölümü de her iki çeviri yeteneğini kazandırmayı hedeflemektedir.

Dil geçmişten günümüze kadar insanların iletişim kurması adına en önemli öge olmuştur. Teknoloji ve zaman ilerledikçe, farklı kültür ve dildeki insanların iletişim kurması daha da önemli ve zorunlu bir hal almıştır. Bu sebeple iki dil arasındaki köprüyü kuracak olan mütercim  tercüman ihtiyacı her geçen gün çoğalmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle çeviriler, dijital ortamlarda yapay zeka sayesinde yapılabilse de bu çevirilerde kültür, değer, duygu, hissiyat her zaman çok önemlidir ve insan beynine olan ihtiyaç bu anlamda uzun yıllar devam edecektir. Mütercim  tercüman en az iki dile çok iyi düzeyde hâkim olmak zorundadır. Tercümanların çok iyi akademik ve sözel yeteneğe sahip olması gerekir, bunun yanında okuduğunu anlama, geniş kelime dağarcığı, analitik düşünce, pratik zeka, etkili ve düzgün konuşma, ikna kabiliyeti de bir çevirmende olması gereken özelliklerdir. Mütercim tercümanlık için en az yardımcı/ lisans diploması olması gerekir.

Mütercim Tercümanlık Mezunları Ne İş Yapar?

Yazılı çeviri

Mütercim tercümanlar tarafından en çok tercih edilen iş bölümü yazılı çevirilerdir. Yazılı bir kaynağın bir dilden farklı bir dile tercüme edilmesidir. Bunlar da kendi arasında çeşitli uzmanlık alanlarına ayrılır. Örneğin hukuki ya da akademik yazıları çevirmek için belli bir bilgi birikimine sahip olmak önemlidir. Bu uzmanlık alanlarından bazıları ;

  • Edebiyat Çevirisi: Düzyazı çevirisi, şiir çevirisi gibi çeviri türlerini içine alır ve en geniş çeviri alanlarından biridir. Sanatsaldır ve yoruma açıktır.
  • Hukuki Çeviri: En az temel seviyede hukuk bilgisine sahip olmayı gerektiren teknik çeviri ya da uzmanlık çevirisidir.
  • Medikal Çeviri: Sağlık sektöründe yapılan çeviridir. Örneğin ilaç prospektüsleri gibi. Mutlaka tıp bilgisi olan kişiler, mümkünse sağlık alanında eğitim almış kişiler yapmalıdır.
  • Ticari Çeviri: Kültür ve değerleri göz önünde bulundurarak, ikna edici ve ilgi çekici çeviriler yapılması gerekir.
  • Sosyal Bilimler ve İnsan Bilimleri Çevirileri: Kesin yargılar içermemesi ve deneysel olması gerekir. Kullanılan terimlerin çevrilen dilde bir karşılığı yoksa mutlaka bir dipnotla açıklanmalı ya da yeni bir terim oluşturulmalıdır.

Sözlü çeviri

Mütercim tercümanların en çok zorlandığı alan sözlü çevirilerdir. Çok ciddi bir uzmanlık, pratik zeka, hız gerektirir. Çok kısıtlı bir zaman içinde gerçekleştirilmesi gerektiği ve birebir yapıldığı için hata yapma olasılığı çok yüksektir, bu yüzden korkulan ancak keyifli bir alandır. Sözlü çeviriler de tabii kendi içinde uzmanlık alanlarına ayrılır. Bunlara örnek vermek gerekirse;

  • Simultane (Eş zamanlı) Çeviri: Konuşmayla eş zamanlı olarak yapılan çeviri türüdür. Uluslararası organizasyonlarda sık sık tercih edilir. İyi bir dil ve kelime bilgisi, analiz yeteneği gerektirir. Konuşmacının ses tonunu analiz etmeli, kelime seçimine ve tonlamaya dikkat etmeli, yaşatmak istediği tavrı ve duyguyu hissettirebilmelidir.
  • Diyalog Çevirisi: İki ya da daha fazla kişi arasında yapılan karşılıklı konuşmanın çevrilmesidir, çevirmen yine verilmek istenen duyguyu iyi yansıtmaya özen göstermelidir.
  • Ardıl Çeviri: Simultane çeviriye kıyasla daha küçük çaplıdır, genellikle resmi ortamlarda yapılır. Çevirmen konuşma sırasında kendine göre önemli gördüğü yerleri not alır ve konuşulan her şeyi hafızasına alır, daha sonra bunları birleştirerek çevrilmek istenen yabancı dile çevirir. Pratik zeka, güçlü bir hafıza gerektirir ve iyi bir ifade yeteneği gerektirir.

Mütercim Tercümanlık İş İmkanları Neler?

Günümüzde gelecek kaygısı nedeniyle; tercih edilen, ihtiyaç duyulan mesleklere yönelim oldukça fazla. Hatta birçok kişide meslek tercihinde sevilen ve hayaldeki meslekten çok işsizlik korkusu yaşamayacağı mesleklere yönelim görülüyor. Bu noktada tercümanlık hem keyif alınan, hem de iş olanağı çok fazla bulunan bir meslektir. Gün geçtikçe yabancı dil önem kazanıyor ve dile olan ihtiyaç artıyor, bu nedenle ileri seviyede dil bilmek birçok sektörün kapısını bizlere açıyor. Son zamanlarda, teknolojinin gelişmesiyle Mütercim  Tercümanlara ihtiyaç azalacağı yönündeki düşünce çok yanlıştır. Yabancı dile ticaretin neredeyse her alanında ihtiyaç duyulacağı için mütercim  tercümana her zaman gerek duyulur. Tercümanlık hem kamu sektöründe hem de özel sektörde rahatlıkla yapılabilen bir meslektir. Bu sektörlerdeki iş olanakları da şu şekildedir;

Kamu Sektörü

Mütercim tercümanlar, KPSS’ye girip KPSS p3 puan türünde başarılı olduktan sonra, bu sektörde; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dış İşleri Bakanlığı, Avrupa Birliği gibi birçok bakanlıkta, elçilik ve konsolosluklarda, bankalarda, TRT, Anadolu Haber Ajansı gibi medya organları olmak üzere pek çok alanda çalışabilir. Dış İşleri Bakanlığı bünyesinde kurulan Tercüme Dairesi diğer kamu kuruluşlarına da çeviri açısından yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda diğer bir seçenek olarak da Kamu Üniversitelerinde akademik kariyer yapmaktır. Bu kariyer için de öncelikle ALES’e(Akademik Lisansüstü Eğitim Sınavı) girmeli ve yeterli puan alıp başarı ile geçmeleri gerekmektedir.

Mütercim tercümanlık bölümü mezunları, eğitim fakültesi mezunu olmadıkları için doğrudan yabancı dil öğretmenliği yapamazlar ancak gerekli formasyon şartını sağladıkları takdirde Milli Eğitim Bakanlığı'na öğretmen olarak atanma olanakları mevcuttur. Özel okullarda ise doğrudan yabancı dil öğretmeni olarak başlamaları mümkündür. 

Özel Sektör

Bir Mütercim tercüman dil yeterliliğini kazandıktan sonra pek çok alanda iş bulabilir. Bu sektörde tabii ki başı Tercüme Büroları çeker. Tercüme büroları çevirmenlere en geniş iş imkanı sağlayan kuruluşlardan biridir. Birçok farklı dilde yetkinliği olan pek çok farklı kişiler bu kuruluşlarda hem yazılı hem de sözlü olarak çevirmenlik yapabilmektedir. Noterle anlaşmalı olan tercüme büroları; noter onaylı ve yeminli çevirmenlik yaptırabilmektedir. İşini güzel ve profesyonel yapan çeviri bürolarında sürekli bir iş akışı söz konusudur. Diğer alanlar ise:

Kitapevleri: Çevirmenlerin Uzmanlık Alanlarını açıklarken bahsettiğimiz Edebiyat alanınca uzmanlaşmış kişiler için kitapevleri çok uygun çalışma alanlarıdır. Burada yapılan çevirilerin ve çevrilecek eserlerin kontrolü, eski eserlerin yeniden çevrilmesi ve yazılması gibi işler yapılabileceği gibi her türlü yeni basım roman, hikaye kitapları gibi çeviri işleri de yapılabilir.

Freelance Tercümanlık (Serbest Tercümanlık): Tercümanların herhangi bir kuruma bağlı olmadan kendi portföyleri ve çevreleriyle sahip oldukları işleri, kendi düzenlerinde ve çalışma saatlerinde yapmasıdır. Yine serbest tercümanlar da noter onaylı, yeminli tercümanlık yapabilir.

Özel Şirketler: Özel şirketlerde sürekli yabancı dilde yazışma yapılmaktadır. Bu alanda da genelde ticari çevirmenlikte uzmanlaşmış kişiler çalışır. Müşterilere ya da iş ortaklarına dil desteği sağlar. Şirketin niteliğine göre ; teknolojik, ticari, lojistik gibi pek çok alanda tercüme ihtiyacı oluşacaktır. Bu ihtiyaçları gidermek adına, özel şirketlerde mütercim  tercüman talebi yoğun olarak gerçekleşir. Toplantılar ve genel iletişim için yabancı dilde materyal hazırlanmasını da sağlarlar.

Medya Organları: Özellikle haber kanalları ve gazetelerde, kanal merkezine gelen yabancı haberi kullanabilmek için bünyesinde mütercim  tercüman bulundurması oldukça önemlidir. Bir diğer örnek de televizyon kanallarında yayınlanacak olan yabancı dizi ve filmlerin çevrilmesi için yine bir tercümana mutlaka ihtiyaç duyulacaktır.

Fazla tercih edilmemekle birlikte mütercim tercümanlık bölümü mezunları rahatlıkla yabancı dil dersi verecek niteliklere sahiptir. Dolayısıyla istedikleri takdirde yabancı dil çevirileri de yapılabilmektedir.

Mütercim Tercüman Maaşları Ne Kadar?

Çoğu meslekte olduğu gibi Mütercim tercümanlıkta maaş belirlenirken en önemli unsur tecrübe ve deneyimdir. Deneyim arttıkça alınan maaş da artacaktır. Yeni mezun bir mütercim  tercümanın özel sektörde başlangıçta genellikle asgari ücretin biraz üstü gibi bir maaş beklentisi olmalıdır, kamu sektöründe ise bu ücret 4 bin TL’nin üzerindedir. Ancak özel sektörde deneyim kazanıp maaş arttırma olanağı daha çoktur, çalışanlar deneyim kazandıkça, çevirileri arttıkça, başarılı oldukça maaşları da önemli ölçüde artacaktır. Sektörde başarılı, yeterince deneyimi olan ve adından bahsedilen bir mütercim  tercüman 10 bin TL maaş alabilir. Uluslararası bir firmada çalışmak maaş beklentisini de yükseltecektir, uluslararası firmalarda, sporcularla, ceolarla çalışan Mütercim  Tercümanlar 5 bin dolar ile 10 bin dolar arası ücret alabilir. Devlette ise mütercim  tercümanlar bildikleri yabancı dile, dil sayısına ve dil seviyesine göre maaş alırlar. Ancak gelir vergisi açısından %20’lik dilime girdikleri için vergi kesintisi yaşarlar.

Mütercim Tercümanlık Bölümü Zor Mu?

Birçok genç, kariyer planlaması yaparken hayal ettiği mesleğe sahip olmak ister bunu gerçekleştirmek için de genellikle lisede alan seçimi yaparak kendilerini geliştirmeye başlarlar. Lisede yabancı dil alanında okuyan birçok genç kariyer planlamasını net olarak bu yönde yapmış demektir. Yabancı dil öğrenmek çoğu kişiye göre keyiflidir, özgüvenimizi önemli ölçüde geliştirir, sosyalleşmemizi sağlar ve hayatta çoğu zaman karşımıza çıkar. Sosyal zekası ve dil hafızası kuvvetli olan kişiler için yabancı dil öğrenmek kolay ve zevkli bir iştir. Ancak ilgi duyulmadığı takdirde kolay sanılıp yabancı dile yönelme olduğunda pişman olunma olasılığı oldukça yüksektir çünkü yabancı dil çok fazla emek ister.

Lisede yabancı dil alanını seçmiş bir öğrenci için önünde önemli bir seçim daha vardır, bu da meslek seçimi. Yabancı dil sınavıyla girilecek bölümler; öğretmenlik, Dil Edebiyat ve en yüksek taban puanı ve en düşük başar sırlamaları olan mütercim tercümanlık bölümüdür. Öğrencinin yeteneklerine ve ilgi alanına göre öğretmenleri tarafından yönlendirilmesi gerekir. Mütercim tercümanlık yapacak kişinin belirli yeteneklere sahip olması gerekir, bunlara örnek olarak; Kendini iyi ifade edebilme becerisi, etkin dil bilgisi kullanabilme, güçlü hafıza, okuduğunu anlama, yazım kurallarını bilme, analitik düşünce, sosyal zeka, pratik zeka, analiz yeteneği, iyi diksiyon, genel kültür bilgisi, akıcılık, ekip çalışmasına uygunluk gibi özellikler verilebilir.

Üniversite sınavında yabancı dil sınavı sonucu yeterli başarıyı elde eden öğrenciler bölümlerine yerleştiklerinde 4 yıllık (8 dönem) bir eğitimden geçerler, bu eğitimde görülecek olan derslerden belli başlıları:

  • Çeviri Esasları
  • Dünya Uygarlıkları,
  • Çevirmenler için İleri İngilizce
  • Çeviri Eleştirisi
  • Çevirmenler için Etkili Konuşma ve Yazma
  • Not Alma ve Özetleme Teknikleri
  • Karşılaştırmalı Dil Bilgisi
  • Çeviri ve Medya
  • Çeviri Eleştirisi gibi, kişiye kültür anlamında pek çok şey katacak derslerdir

Gerekli yeteneklere sahip ve yabancı dile yatkın kişiler için Mütercim  Tercümanlık zor bir meslek olmaktan öte eğlenceli ve keyifli bir meslektir. Dil sürekli geliştiği için yeni şeyler öğrenmek, farklı kültürler hakkında bilgi sahibi olmak, insanlarla iletişim kurmak çoğu kişi için çok caziptir. Ancak özellikle sözlü çeviriler çok fazla tecrübe ve uzmanlık gerektirir, örneğin eşzamanlı çevirmenlik herkesin yapabileceği bir uzmanlık değildir. Yazılı çevirirler de çoğu zaman birçok konuda fikir sahibi olmayı gerektirir. Bir tercümanın kendini sürekli geliştirmesi ve güncel olması gerekir. Bazı yazılı kaynakları çevirmek çok fazla mesai ve emek ister, örneğin edebi bir eseri çevirmek alanında uzmanlaşmış kişiler için bile bazen çok zor olabilir.

Özetlemek gerekirse, tercümanlık; ilgisi ve yeteneği olanlar için çok keyifli, kendini geliştirebileceği ve yaparken çok mutlu olunacak bir meslektir. Ancak ilgisi olmayan kişiler için, çok yoğun beyin gücü kullanacakları ve muhtemelen çok zorlanacakları bir meslek olacaktır.

Mütercim Tercümanlık Nerede Okunur?

Mütercim tercümanlık bölümü hangi üniversitede okunur sorusuna net cevap vermek zor ancak en çok tavsiye edilen okullar ve okul seçerken kullanılabilecek kriterler mevcut. Mütercim tercümanlık okumak için en çok tercih edilen üniversiteler Bilkent Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, ve İstanbul Üniversite olarak bilinmektedir.

Mütercim tercümanlık okurken yapacağınız en faydalı iş sürekli olarak staj yapmak veya bir tercüme ofisinde yarı zamanlı çalışmaktır. Okulda alacağınız teorik eğitimin yanısıra okul döneminizi tercümanlık yaparak geçirmeniz mezuniyet sonrası size büyük katkı sağlayacaktır.

Güncelleme Tarihi: 01 Şubat 2021, 01:02

Ahmet

33 yaşında eğitmen, öğrenci, araştırmacı.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER